ھەپتىلىك خەۋەرلەر

ھەپتىلىك خەۋەرلەر | 14–20-نويابىر 2026

شېنجېندىكى ئامېرىكا-خىتاي-روسىيە ئۇچرىشىشى، مىيانمار ھەققىدىكى ئىرقىي قىرغىنچىلىق قارارى، گولف ۋە غەززەدىكى جىددىيلىك قاتارلىق ھەپتىلىك مۇھىم خەۋەرلەر.

ئاپتور سۈرىتى

تىلەك

2026 - يىل 21 - نويابىر

10 مىنۇت ئوقۇش

مۇندەرىجە

☰ مۇندەرىجە

مۇندەرىجە

ھەپتىلىك خەۋەرلەر — مۇقاۋا

بۇ ھەپتىلىك خەۋەرلەر يىغىندىسىدا 14-نويابىردىن 20-نويابىرغىچە بولغان يەتتە كۈن ئىچىدە خىتاي، ئوتتۇرا شەرق ۋە دۇنيا سىياسىتىدە يۈز بەرگەن ئەڭ مۇھىم ۋەقەلەرنى قىسقىچە تونۇشتۇرىمىز. ھەر بىر خەۋەرنىڭ ئاخىرىدا ئۇنىڭ ئەھمىيىتىگە دائىر قىسقىچە تەھلىل ۋە پايدىلانغان مەنبەلەر بېرىلدى.

خىتاي

شېنجېندە ئامېرىكا، خىتاي ۋە روسىيە رەھبەرلىرى تۇنجى قېتىم ئۈچ تەرەپلىك ئۇچراشتى

ئامېرىكا پرېزىدېنتى دونالد ترامپ، شى جىنپىڭ ۋە روسىيە پرېزىدېنتى ۋلادىمىر پۇتىن 19-نويابىر كۈنى شېنجېندە ئۆتكۈزۈلگەن ئاسىيا-تىنچ ئوكيان ئىقتىسادىي ھەمكارلىق تەشكىلاتى (APEC) رەھبەرلەر يىغىنى جەريانىدا بىر سائەتتىن ئارتۇق سۆھبەت ئۆتكۈزدى؛ BBC نىڭ خەۋىرىچە، بۇ ئۈچ رەھبەرنىڭ تۇنجى ئۈچ تەرەپلىك سۆھبىتىدۇر. يىغىندىن كېيىن ئېلان قىلىنغان «تىنچلىق خىتابنامىسى» دا ئۈچ دۆلەت ب د ت نى ئىسلاھ قىلىش، تاۋلانغان نېفىت مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئىشلەپچىقىرىشى ۋە تەمىناتىنى كۆپەيتىش، يادرو خەۋپىنى ئازايتىش ۋە يادرو قوراللىرىنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش توغرىسىدا دىئالوگ ئېلىپ بېرىشقا ۋەدە بەردى. خىتابنامىدە يەنە «يادرو ئۇرۇشىدا غەلىبە قىلغىلى بولمايدۇ، ئۇنى ھەرگىز قوزغاشقا بولمايدۇ» دېيىلگەن بولۇپ، خەلقئارالىق جىنايى ئىشلار سوت مەھكىمىسى (ICC) ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش ئورگانلارنىڭ «ئۆز ھوقۇق دائىرىسىنى سۇيىئىستېمال قىلماسلىقى كېرەك» لىكى ئالاھىدە تىلغا ئېلىنغان. ترامپ ئۈچ دۆلەتنىڭ دۇنيادىكى يادرو قوراللىرىنى ئازايتىش ھەققىدە سۆزلىشىشكە «ئالاھىدە مۇۋاپىق ئورۇندا» تۇرىدىغانلىقىنى ئېيتقان بولسا، شى جىنپىڭ «سوغۇق ئۇرۇش تەپەككۇرى» دىن ۋاز كېچىشكە چاقىردى.

تەھلىل: RFA نىڭ خەۋىرىچە، يىغىندىن يادرو قوراللىرىنى كونترول قىلىش توغرىسىدا ھېچقانداق كونكرېت كېلىشىم چىقمىغان. ژۇرنىلىمىزنىڭ قارىشىچە، خىتابنامىدىكى ICC ھەققىدىكى ماددا ئالاھىدە دىققەتكە سازاۋەر: ئۇكرائىنا ئۇرۇشى سەۋەبىدىن ICC تەرىپىدىن قولغا ئېلىش بۇيرۇقى چىقىرىلغان پۇتىن بىلەن بىرلىكتە، بېيجىڭ ۋە ۋاشىنگتونمۇ خەلقئارالىق سوت ئورگانلىرىنىڭ ھوقۇقىنى چەكلەشنى ئوچۇق قوللىدى. خەلقئارالىق ئادالەت ئورگانلىرىدىن ئۈمىد كۈتۈۋاتقان ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى ئۈچۈن بۇ، چوڭ دۆلەتلەرنىڭ بۇ يولنى تېخىمۇ تارايتىشقا بىردەك ئىكەنلىكىنىڭ ئېنىق ئىپادىسىدۇر.

مەنبە: خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكى (خىتابنامىنىڭ تولۇق تېكىستى)، BBC، Al Jazeera، RFA

شى جىنپىڭ–ترامپ ئۇچرىشىشى: تەيۋەن ۋە سۈنئىي ئەقىل

شى جىنپىڭ 19-نويابىر چۈشتىن كېيىن شېنجېندە ترامپ بىلەن ئايرىم ئۇچراشتى؛ RFA نىڭ يېزىشىچە، بۇ ئىككىيلەننىڭ بۇ يىل ئىچىدىكى ئۈچىنچى يۈز تۇرانە ئۇچرىشىشى. خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكى ئېلان قىلغان خاتىرىگە ئاساسلانغاندا، شى جىنپىڭ تەيۋەن مەسىلىسىدە ئامېرىكانىڭ «توغرا ئىشنى داۋاملىق قىلىشى» ۋە ئىككى دۆلەت مۇناسىۋىتىدە «چوڭ چېكىنىش» كېلىپ چىقىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىگەن؛ ترامپ بولسا ئامېرىكانىڭ «تەيۋەن مۇستەقىللىقى» نى قوللىمايدىغانلىقىنى ئېيتقان. ئىككى تەرەپ سۈنئىي ئەقىلنىڭ بىخەتەرلىك خەۋپىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن ئالاقىنى كۈچەيتىشكە ۋە «ئىستراتېگىيەلىك مۇقىملىققا ئىگە قۇرۇلۇشچان مۇناسىۋەت» ئورنىتىش ئۈچۈن ھەرىكەت پىلانى تۈزۈشكە قوشۇلدى. RFA نىڭ خەۋىرىچە، بۇ خاتىرە ئېلان قىلىنغان ۋاقىتتا ئاق ساراي ئۇچرىشىش ھەققىدە ئۆز بايانىنى ئېلان قىلمىغان.

تەھلىل: تەيۋەن ھۆكۈمىتى يىغىندىن ئىلگىرى بۇ مەسىلىنىڭ مۇزاكىرىنىڭ مەركىزىدە بولمايدىغانلىقىنى ئېيتقان بولسىمۇ، بېيجىڭ ئېلان قىلغان خاتىرە تەيۋەن مەسىلىسىنى يەنە بىر قېتىم ئالدىنقى ئورۇنغا چىقاردى. ژۇرنىلىمىزنىڭ قارىشىچە، ترامپنىڭ ئېغىزىدىن چىققان دەپ كۆرسىتىلگەن بۇ سۆز بېيجىڭنىڭ تەشۋىقاتىدا ئۇزۇن مۇددەت ئىشلىتىلىدۇ؛ شۇڭا ئاق سارايدىن بۇ ھەقتە قانداق ئىزاھات چىقىدىغانلىقى تەيۋەن ئۈچۈن ئىنتايىن مۇھىم.

مەنبە: خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكى، RFA

ئاسىيان بىلەن خىتاي جەنۇبىي خىتاي دېڭىزى قائىدىسى ئۈستىدە يەنە كېلىشەلمىدى

شەرقىي جەنۇبىي ئاسىيا دۆلەتلىرى ئىتتىپاقى (ئاسىيان) نىڭ مانىلادا ئېچىلغان يىغىنىدا، جەنۇبىي خىتاي دېڭىزىدىكى ھەرىكەت قائىدىسى (Code of Conduct) توغرىسىدىكى سۆھبەتلەر بۇ قېتىممۇ نەتىجىسىز ئاخىرلاشتى. فىلىپپىننىڭ تاشقى ئىشلار مىنىستىرى تېرېسا لازارو 15-نويابىر مۇخبىرلارغا، لايىھەنىڭ تەخمىنەن 80 پىرسەنتى ئۈستىدە كېلىشىمگە كەلگەنلىكىنى، ئەمما قائىدىنىڭ قانۇنىي كۈچكە ئىگە بولۇش-بولماسلىقى قاتارلىق ئاچقۇچلۇق مەسىلىلەرنىڭ ھەل بولمىغانلىقىنى ئېيتتى. ئۇ، سۆھبەتنىڭ كېلەر يىلى رەئىسلىكنى ئۈستىگە ئالىدىغان سىنگاپور دەۋرىدە يەكۈنلىنىشىنى ئۈمىد قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. خىتاي بىلەن ئاسىيان بۇ قائىدە ھەققىدە 20 يىلدىن ئارتۇق ۋاقىتتىن بۇيان سۆھبەتلىشىپ كەلمەكتە.

تەھلىل: 2016-يىلى خەلقئارالىق كېسىم سوتى خىتاينىڭ بۇ دېڭىزغا بولغان كەڭ دائىرىلىك تەلىپىنىڭ خەلقئارا قانۇندا ئاساسى يوقلىقىنى قارار قىلغان بولسىمۇ، بېيجىڭ بۇ قارارنى ئېتىراپ قىلمىدى. RFA سۆزىنى نەقىل كەلتۈرگەن تەتقىقاتچىلارنىڭ قارىشىچە، ئاسىيان ئىچىدە خىتايغا يېقىن تۇرىدىغان لائوس ۋە كامبودژا قاتارلىق ئەزالار بار بولغاچقا، قانۇنىي كۈچكە ئىگە ۋە خىتاينى ھەقىقىي چەكلەيدىغان بىر قائىدىگە ئېرىشىش تېخىمۇ تەسلەشمەكتە.

مەنبە: Al Jazeera، RFA

ئوتتۇرا شەرق

ئىران بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدىكى توقۇنۇش گولف رايونىدا يەنە كۈچەيدى

ئىران ئىنقىلاب قوغدىغۇچىلار ئارمىيىسى 17-نويابىر كۈنى بەھرەيندىكى شەيخ ئىسا ھاۋا بازىسىدا ئورۇنلاشقان ئامېرىكا رادارىغا ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان بىلەن ھۇجۇم قىلدى؛ ئامېرىكا مەركىزىي قوماندانلىقى ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلانلارنىڭ زىيان يەتكۈزمەيلا توسۇۋېلىنغانلىقىنى بىلدۈردى. شۇ كۈنى ئامېرىكا ئايروپىلانلىرى ھۆرمۇز بوغۇزىدىكى قېشىم ئارىلىدا ئىران ئىنقىلاب قوغدىغۇچىلار ئارمىيىسىگە تەۋە بىر بومبا قويۇپ بېرىش ئورنىغا زەربە بەردى. ئۇنىڭدىن كېيىن كۇۋەيت سېنتەبىر ئېيىدىن بۇيان تۇنجى قېتىم ھاۋا مۇداپىئە سىستېمىسىنى ئىشقا سېلىپ ئۇچقۇچىسىز ئايروپىلان ھۇجۇملىرىنى توسۇغانلىقىنى ئېلان قىلدى؛ Al Jazeera نىڭ خەۋىرىچە، بەھرەين ئالتە كۈن ئىچىدە تۆت قېتىم ئىراننىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچرىغان. بۇ جەرياندا ئەرەب بىرلەشمە خەلىپىلىكىنىڭ دۆلەتلىك نېفىت شىركىتى ADNOC غا قاراشلىق بىر كېمىمۇ ھۆرمۇز بوغۇزىدا زەربىگە ئۇچراپ، بىر ئەترەت ئەزاسى دېرەكسىز بولدى. سەئۇدى ئەرەبىستان، قاتار ۋە گولف ھەمكارلىق كېڭىشى ئىراننىڭ ھۇجۇملىرىنى ئەيىبلىدى.

تەھلىل: 28-فېۋرالدا باشلانغان ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە بىلەن ئىران ئۇرۇشى بىر مەزگىل پەسىيىپ قالغاندەك كۆرۈنگەن بولسىمۇ، ئۈچىنچى ئامېرىكا ئاۋىئاتسىيە پاراخوتىنىڭ رايونغا يېتىپ كېلىشى ۋە ھۇجۇملارنىڭ قايتا كۆپىيىشى ئۇرۇشنىڭ يەنە كېڭىيىش خەۋپىنى ئاشۇرماقتا. Al Jazeera نىڭ يېزىشىچە، ترامپ شى جىنپىڭنىڭمۇ ھۆرمۇز بوغۇزىنىڭ ئوچۇق تۇرۇشى كېرەكلىكىگە قوشۇلغانلىقىنى ئېيتقان؛ ئىران نېفىتىنىڭ ئاساسلىق خېرىدارى بولغان بېيجىڭ بۇ ئۇرۇشتا ئۆزىنى بىتەرەپ كۆرسىتىپ كەلگەن بولسىمۇ، ئېنېرگىيە تەمىناتىنىڭ ئۈزۈلۈپ قېلىشى ئۇنىڭ ئۈچۈنمۇ بىۋاسىتە خەۋپ ھېسابلىنىدۇ.

مەنبە: Al Jazeera (18-نويابىر)، Al Jazeera (17-نويابىر)، France 24

ئىسرائىلىيە ئارمىيىسى ئوت توختىتىشتىن بۇيان تۇنجى قېتىم غەززەنىڭ مەركىزىي قىسمىغا ھۇجۇم قىلدى

ئىسرائىلىيە ئارمىيىسى 18-نويابىر كۈنى غەززە سېكتورىنىڭ مەركىزىي قىسمىدىكى نۇسەيرات ۋە بۇرەيج مۇساپىرلار لاگېرلىرى ئەتراپىدا قۇرۇقلۇق ھەرىكىتى باشلىدى. BBC نىڭ خەۋىرىچە، بۇ ئىسرائىلىيە ئارمىيىسى 2025-يىلى ئۆكتەبىردىكى ئوت توختىتىش كېلىشىمىدىن بۇيان ئاشكارا ئېلان قىلغان، «سېرىق سىزىق» نىڭ ئىچكىرىسىگە كىرگەن تۇنجى ھەرىكەت. ئىسرائىلىيە ئارمىيىسى ھەرىكەتنىڭ مەقسىتىنى ئۆز ئەسكەرلىرىگە تەھدىت سالىدىغان بىر تونېلنى يوقىتىش دەپ چۈشەندۈردى ؛ ئىسرائىلىيە دائىرىلىرى ئەتىسى ھەرىكەتنىڭ ئاخىرلاشقانلىقىنى ئېلان قىلدى. ھاماس بۇنى ئوت توختىتىش كېلىشىمىگە «ئوچۇق خىلاپلىق» دەپ ئەيىبلىدى؛ ھاماس باشقۇرىدىغان ئاخبارات ئىشخانىسىنىڭ مەلۇماتىچە، تەخمىنەن 6000 كىشى ئۆيى ۋە چېدىرىنى تاشلاپ قېچىشقا مەجبۇر بولغان.

تەھلىل: BBC نىڭ خەۋىرىچە، غەززە ساغلاملىق مىنىستىرلىكى ئوت توختىتىشتىن بۇيان كەم دېگەندە 1662 كىشىنىڭ ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىدا ئۆلگەنلىكىنى بىلدۈرگەن، ئىسرائىلىيە بولسا غەززە زېمىنىنىڭ 60 پىرسەنتتىن كۆپرەكىنى ئىشغال قىلىپ تۇرماقتا. ترامپنىڭ تىنچلىق پىلانى توختاپ قالغان بىر پەيتتە يۈز بەرگەن بۇ ھەرىكەت، ئوت توختىتىش كېلىشىمىنىڭ قەغەز يۈزىدىلا قېلىۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.

مەنبە: BBC، Al Jazeera

يەمەن: ھۇسىيلار ئادەنگە يېقىنلاشتى، رىياد يەنە ھۇجۇمغا ئۇچرىدى

يەمەن ھۆكۈمىتى 15-نويابىر كۈنى باب ئەلمەندەب بوغۇزى ئەتراپىدىكى رايونلاردىن قوشۇنلىرىنى چېكىندۈرۈپ، ئۇلارنى ھۆكۈمەتنىڭ ۋاقىتلىق پايتەختى ئادەننى قوغداشقا يۆتكىگەنلىكىنى ئېلان قىلدى. France 24 نىڭ AFP غا سۆزلىگەن ھەربىي مەنبەلەرگە ئاساسلانغان خەۋىرىچە، ھۇسىي قوراللىق كۈچلىرى ئادەنگە تەخمىنەن 60 كىلومېتىر يېقىنلاشقان. سەئۇدى ئەرەبىستان باشچىلىقىدىكى بىرلەشمە ئارمىيە 17-نويابىر كۈنى ھۇسىيلارنىڭ 60 ھەربىي نىشانىغا ھاۋا زەربىسى بەرگەنلىكىنى بىلدۈردى. 19-نويابىر كۈنى ھۇسىيلار رىيادقا بومبا ئاتتى؛ سەئۇدى ئەرەبىستان دۆلەت مەبلەغ سېلىش فوندى بىناسىنىڭ تېشى زىيانغا ئۇچرىدى، بىرلەشمە ئارمىيەنىڭ دەسلەپكى باھالىشىچە، زىيانغا بومبا پارچىلىرى سەۋەب بولغان.

تەھلىل: Al Jazeera سۆزىنى نەقىل كەلتۈرگەن ئانالىزچىلارنىڭ قارىشىچە، ھۆرمۇز بوغۇزى ئەمەلىيەتتە تاقىلىپ قالغاندىن بۇيان باب ئەلمەندەبنىڭ دۇنيا سودىسىدىكى ئەھمىيىتى تېخىمۇ ئاشقان بولۇپ، ھۇسىيلارنىڭ بۇ رايوندىكى ئىلگىرىلىشى ئاخىرىدا ئىراننىڭ پايدىسىغا خىزمەت قىلىدۇ. شۇنداق بولغاندا، دۇنيادىكى ئىككى مۇھىم دېڭىز يولىنىڭ ھەر ئىككىلىسى ئىران ۋە ئۇنىڭ ئىتتىپاقداشلىرىنىڭ تەھدىتى ئاستىدا قالىدۇ.

مەنبە: Al Jazeera (16-نويابىر)، Al Jazeera (18-نويابىر)، France 24 (15-نويابىر)، France 24 (19-نويابىر)

دۇنيا سىياسىتى

خەلقئارا سوت مەھكىمىسى: مىيانمار روھىنگيالارغا قارىتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق قىلغان

ب د ت نىڭ ئەڭ يۇقىرى سوت ئورگىنى بولغان خەلقئارا سوت مەھكىمىسى (ICJ) 19-نويابىر كۈنى، مىيانمار (بىرما) ئارمىيىسىنىڭ 2017-يىلى راخىن ئۆلكىسىدە روھىنگيا مۇسۇلمانلىرىغا قارىتا ئىرقىي قىرغىنچىلىق ئېلىپ بارغانلىقىنى قارار قىلدى. قارار 15 سوتچىنىڭ 9 گە قارشى 6 ئاۋازى بىلەن ماقۇللانغان بولۇپ، بۇ مەزكۇر سوت مەھكىمىسىنىڭ تارىخىدا بىر دۆلەتنىڭ ئىرقىي قىرغىنچىلىققا مەسئۇل ئىكەنلىكىنى بىرىنچى قېتىم بېكىتىشىدۇر. سوت مەھكىمىسى رەئىسى يۇجى ئىۋاساۋا كەم دېگەندە 10 مىڭ روھىنگيانىڭ ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى بىلدۈردى؛ مىيانمارغا تۆلەم تۆلەش ۋە قېچىپ كەتكەنلەرنىڭ بىخەتەر قايتىشىغا شارائىت يارىتىش مەجبۇرىيىتى يۈكلەندى. دېلونى سوتقا سۇنغان دۆلەت گامبىيە ئىدى. مىيانمار ھۆكۈمىتى قارارنى «ئادىل ئەمەس» دەپ رەت قىلدى. خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ باياناتچىسى گو جياكۇن 20-نويابىر، راخىن مەسىلىسىنىڭ «مۇرەككەپ تارىخىي، مىللىي ۋە دىنىي ئامىللىرى» بارلىقىنى، خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ «مەسىلىنى مۇرەككەپلەشتۈرمەسلىكى» كېرەكلىكىنى ئېيتتى.

تەھلىل: Al Jazeera نىڭ خەۋىرىچە، سوت مەھكىمىسىدىكى خىتايلىق سوتچى شۆ خەنچىن بىر تۈردىن باشقا ھەممە تۈردە مىيانمار تەرەپتە ئاۋاز بەرگەن. BBC نىڭ خەۋىرىدە سۆزى نەقىل كەلتۈرۈلگەن خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتىنىڭ باشلىقى ئانيېس كالامار، سوت مەھكىمىسىنىڭ «ئىرقىي قىرغىنچىلىق نىيىتىنىڭ باشقا مەقسەتلەر، جۈملىدىن ھەربىي مەقسەتلەر بىلەن بىللە مەۋجۇت بولالايدىغانلىقىنى» ئېنىقلاپ بەرگەنلىكىنى بىلدۈرگەن. ژۇرنىلىمىزنىڭ قارىشىچە، بېيجىڭ شەرقىي تۈركىستاندىكى سىياسىتىنى ئۇزۇندىن بۇيان «تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش» دەپ ئاقلاپ كەلگەنلىكى ئۈچۈن، بۇ ئۆلچەم ئۇيغۇر داۋاسى ئۈچۈنمۇ مۇھىم قانۇنىي ئەھمىيەتكە ئىگە. خىتاينىڭ خەلقئارالىق سوت ئورگانلىرى «ھوقۇق دائىرىسىنى سۇيىئىستېمال قىلماسلىقى كېرەك» دېيىلگەن خىتابنامىگە ئىمزا قويغان كۈنى چىقىرىلغان بۇ قارارغا سوغۇق مۇئامىلە قىلىشىمۇ، بېيجىڭنىڭ خەلقئارالىق ئادالەت ئورگانلىرىدىن نېمە ئۈچۈن ئەنسىرەيدىغانلىقىنى چۈشىنىشكە ياردەم بېرىدۇ.

مەنبە: Al Jazeera (19-نويابىر)، Al Jazeera (20-نويابىر)، BBC، خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكى (20-نويابىر)

ئۇكرائىنا ئۇرۇشى: قىرىم كۆۋرۈكى ۋەيران قىلىندى، روسىيە بومبىسى پولشاغا چۈشتى

ئۇكرائىنا بۇ ھەپتە روسىيەنى ئىشغال ئاستىدىكى قىرىم يېرىم ئارىلى بىلەن تۇتاشتۇرىدىغان كۆۋرۈككە ئارقا-ئارقىدىن ھۇجۇم قىلدى؛ BBC ۋە France 24 نىڭ خەۋىرىچە، ھۇجۇملار نەتىجىسىدە كۆۋرۈكنىڭ ئەگمە قىسمى ۋە ئۇنىڭ ئاستىدىكى ماشىنا يولىنىڭ بىر بۆلىكى دېڭىزغا ئۆرۈلۈپ چۈشتى، كۆۋرۈك 19-نويابىر كۈنى ئۈچىنچى قېتىم زەربىگە ئۇچرىدى. پۇتىن شېنجېندە ئۆتكۈزگەن ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنىدا روسىيەنىڭ جاۋابىنىڭ «تېخىمۇ ئازابلىق» بولىدىغانلىقىنى ئېيتتى. 20-نويابىرغا ئۆتەر كېچىسى روسىيەنىڭ ئۇكرائىناغا قىلغان ھۇجۇمى جەريانىدا پولشا زېمىنىنىڭ ئۈچ يېرىگە نەرسە چۈشكەن بولۇپ، پولشا مۇداپىئە مىنىستىرى ۋلادىسلاۋ كوسىنىياك-كامىش (Władysław Kosiniak-Kamysz) نوۋى لىپوۋىيېتس (Nowy Lipowiec) يېزىسىغا چۈشكىنىنىڭ Kh-101 تىپلىق قاناتلىق باشقۇرۇلىدىغان بومبا ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى؛ ھېچكىم يارىلانمىغان. پولشا باش مىنىستىرى دونالد تۇسك بۇ ۋەقەنى «قەستەن قىلىنغان ئىغۋاگەرچىلىك» دەپ ئاتىدى، ناتو باش كاتىپى مارك رۇتتې پولشاغا ھەمدەملىك بىلدۈردى.

تەھلىل: بۇ ۋەقەلەر شېنجېندە «تىنچلىق خىتابنامىسى» ئېلان قىلىنغاندىن كېيىنلا يۈز بەردى. BBC نىڭ خەۋىرىچە، پۇتىن شېنجېندە 1945-يىلدىكى يالتا يىغىنىنى تىلغا ئېلىپ، بۈگۈنكى توقۇنۇشلاردا «سەپتىكى رېئاللىقنىڭ قوبۇل قىلىنىشى كېرەك» لىكىنى ئېيتقان. ژۇرنىلىمىزنىڭ قارىشىچە، بۇ سۆز چوڭ دۆلەتلەرنىڭ كۈچ ئارقىلىق ئىشغال قىلىنغان زېمىنلارنى ئېتىراپ قىلدۇرۇشقا ئۇرۇنۇۋاتقانلىقىنى ئېنىق ئىپادىلەيدۇ.

مەنبە: BBC، France 24 (قىرىم كۆۋرۈكى)، France 24 (پولشا)، Al Jazeera

ئامېرىكا بىلەن ۋېنېسۇئېلا ھەربىي ھەمكارلىق كېلىشىمى ئىمزالىدى

ئامېرىكا مۇداپىئە مىنىستىرى پىت ھېگسېث 18-نويابىر كۈنى ئالدىن ئېلان قىلىنمىغان ھالدا ۋېنېسۇئېلانىڭ پايتەختى كاراكاسنى زىيارەت قىلىپ، ۋاقىتلىق پرېزىدېنت دېلسى رودرىگېز باشچىلىقىدىكى ھۆكۈمەت بىلەن ھەربىي ھەمكارلىق كېلىشىمى ئىمزالىدى. Al Jazeera نىڭ خەۋىرىچە، كېلىشىم ئورتاق مەشىق ۋە ئاخبارات ئورتاقلىشىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. BBC نىڭ يېزىشىچە، ئىككى دۆلەت ئوتتۇرىسىدىكى ھەربىي ھەمكارلىقنى 2005-يىلى ئەينى ۋاقىتتىكى پرېزىدېنت ھۇگو چاۋېز ئۈزۈۋەتكەن ئىدى. ئامېرىكا ئەسكەرلىرى 3-يانۋار كۈنى پرېزىدېنت نىكولاس مادۇرونى كاراكاستا تۇتۇپ كەتكەن بولۇپ، ھېگسېث ۋېنېسۇئېلانىڭ بىر يىلغا يەتمىگەن ۋاقىت ئىچىدە «رايوندىكى ئەڭ تاجاۋۇزچى تەھدىتتىن ئىتائەتمەن بىخەتەرلىك ھەمراھىغا» ئايلانغانلىقىنى ئېيتتى.

تەھلىل: Al Jazeera نىڭ خەۋىرىچە، تەنقىدچىلەر ئامېرىكانى ۋېنېسۇئېلانى بېقىندى دۆلەتكە ئايلاندۇرۇش ۋە بايلىقلىرىنى ئىشلىتىش بىلەن ئەيىبلىمەكتە. ئىلگىرى خىتاي ۋە روسىيەنىڭ لاتىن ئامېرىكىسىدىكى ئەڭ يېقىن ھەمراھلىرىدىن بىرى بولغان ۋېنېسۇئېلانىڭ ۋاشىنگتون تەرەپكە ئۆتۈشى، ئامېرىكانىڭ غەربىي يېرىم شاردىكى تەسىر دائىرىسىنى قايتا مۇستەھكەملەۋاتقانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.

مەنبە: Al Jazeera، BBC

كېلەر ھەپتە كۆزىتىشكە تېگىشلىك

  • 21-نويابىر: ناتو باش كاتىپى مارك رۇتتې روسىيە بومبىسى چۈشكەن ۋەقەدىن كېيىن ۋارشاۋانى زىيارەت قىلىدۇ.
  • 22–23-نويابىر: خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيىسى سىياسىي بيۇروسى دائىمىي كومىتېتىنىڭ ئەزاسى، باش مىنىستىر ئورۇنباسارى دىڭ شۆشياڭ سىنگاپورنى زىيارەت قىلىپ، ئىككى دۆلەت ھەمكارلىق كېڭىشى يىغىنىغا رىياسەتچىلىك قىلىدۇ.
  • 29-نويابىر: ئىسپانىيەدە ئومۇمىي سايلام ئۆتكۈزۈلىدۇ؛ France 24 نىڭ يېزىشىچە، ئاشقۇن ئوڭچى Vox پارتىيىسى ھۆكۈمەتكە كىرىش پۇرسىتىگە ئېرىشىشى مۇمكىن.

ئەسكەرتىش: بۇ ماقالە سۈنئىي ئەقىل (AI) ياردىمىدە تەييارلاندى. ماقالىدىكى ئۇچۇرلار مەشھۇر خەۋەر مەنبەلىرىدىن ئېلىندى، مەنبەلەر ماقالىدە كۆرسىتىلدى.

ئاپتور سۈرىتى

تىلەك

«تەرمىلەر» ژۇرنىلىنىڭ مۇھەررىرى.

مۇناسىۋەتلىك ماقالىلەر

ھەپتىلىك خەۋەرلەر — مۇقاۋا

ھەپتىلىك خەۋەرلەر

ھەپتىلىك خەۋەرلەر | 31-ئۆكتەبىر – 6-نويابىر 2026

تىلەك

·

10 - نويابىر

ئالقاندا تۇرغان سۈنئىي ئەقىل (AI) بەلگىسى ۋە رەقەملىك سىنبەلگىلەر

سۈنئىي ئەقىل

ماشىنا ئىشلىسە، كاللا بىكار قالامدۇ؟

تىلەك

·

5 - نويابىر

ھەپتىلىك خەۋەرلەر — مۇقاۋا

ھەپتىلىك خەۋەرلەر

ھەپتىلىك خەۋەرلەر | 24–30-ئۆكتەبىر 2026

تىلەك

·

30 - ئۆكتەبىر